Polskie zioła lecznicze od łąki do słoika

• Tab. I

  Dziurawiec zwyczajny

  Hypericum perforatum

  Dziurawiec zwyczajny to bylina o złocistych kwiatach i prześwitujących listkach, klasyczne zioło letnich łąk.

  Kwitnące ziele Zbiór VI–VII
• Tab. II

  Lipa drobnolistna

  Tilia cordata

  Lipa drobnolistna to rodzime drzewo o pachnących kwiatostanach, zbieranych w czerwcu na tradycyjny napar i miód.

  Kwiatostan z przysadką Zbiór VI–VII
• Tab. III

  Melisa lekarska

  Melissa officinalis

  Melisa lekarska to bylina o cytrynowym zapachu liści, spokojne zioło naparów z przydomowych ogródków.

  Liść Zbiór VI–VIII
• Tab. IV

  Mięta pieprzowa

  Mentha × piperita

  Mięta pieprzowa to bylina o chłodnym zapachu mentolu, klasyczne zioło naparów i kuchni z polskich ogrodów.

  Liść i szczyty pędów Zbiór VI–IX
• Tab. V

  Pokrzywa zwyczajna

  Urtica dioica

  Pokrzywa zwyczajna to pospolita bylina o parzących włoskach, zbierana na wiosenne zupy, napary i gnojówkę.

  Młode liście i ziele Zbiór IV–VI
• Tab. VI

  Nagietek lekarski

  Calendula officinalis

  Nagietek lekarski to jednoroczne zioło o pomarańczowych koszyczkach, uprawiane na płatki do maceratów i kuchni.

  Koszyczki i płatki Zbiór VI–X
• Tab. VII

  Rumianek pospolity

  Matricaria chamomilla

  Rumianek pospolity to jednoroczne zioło o białych koszyczkach i jabłkowym zapachu, od pokoleń zbierane na napary.

  Koszyczki kwiatowe Zbiór V–VIII
• Tab. VIII

  Szałwia lekarska

  Salvia officinalis

  Szałwia lekarska to półkrzew o szarozielonych, aromatycznych liściach, klasyczne zioło ogrodów klasztornych i kuchennych.

  Liść Zbiór V–VIII
• Tab. IX

  Czosnek niedźwiedzi

  Allium ursinum

  Czosnek niedźwiedzi to wiosenna bylina cienistych lasów o czosnkowym zapachu liści. W Polsce jest chroniony, a łatwo go pomylić z trującą konwalią.

  Liść Zbiór III–V
• Tab. X

  Mniszek lekarski

  Taraxacum officinale

  Mniszek lekarski, czyli popularny mlecz, to pospolita bylina łąk i trawników. Zbiera się jego liście, kwiaty i korzeń.

  Liść, kwiat i korzeń Zbiór IV–V, IX–X
• Tab. XI

  Skrzyp polny

  Equisetum arvense

  Skrzyp polny to bezkwiatowa bylina pól i rowów o zielonych, okółkowo rozgałęzionych pędach. Łatwo go pomylić z trującym skrzypem błotnym.

  Ziele (zielone pędy płonne) Zbiór V–VII
• Tab. XII

  Bez czarny

  Sambucus nigra

  Bez czarny to pospolity krzew zarośli i przydroży. Zbiera się jego kwiaty i owoce, ale surowe owoce i zielone części są trujące.

  Kwiatostany i dojrzałe owoce Zbiór V–VI, VIII–IX
• Tab. 13

  Krwawnik pospolity

  Achillea millefolium

  Krwawnik pospolity to bylina łąk i przydroży o pierzastych liściach i płaskich, białych kwiatostanach, kwitnąca przez całe lato.

  Kwitnące ziele i kwiatostany Zbiór VI–IX
• Tab. 14

  Babka lancetowata

  Plantago lanceolata

  Babka lancetowata to pospolita bylina łąk i przydroży o wąskich, żeberkowanych liściach w przyziemnej rozecie.

  Liść Zbiór V–IX
• Tab. 15

  Tymianek właściwy

  Thymus vulgaris

  Tymianek właściwy to niski, aromatyczny półkrzew z rejonu Morza Śródziemnego, w Polsce uprawiany w ogrodach jako przyprawa i zioło na napary.

  Ziele (ulistnione pędy) Zbiór V–VIII
• Tab. 16

  Macierzanka piaskowa

  Thymus serpyllum

  Macierzanka piaskowa to płożąca krzewinka suchych muraw i piaszczystych skrajów borów, dziko rosnąca krewniaczka tymianku.

  Kwitnące ziele Zbiór VI–VIII
• Tab. 17

  Lawenda wąskolistna

  Lavandula angustifolia

  Lawenda wąskolistna to pachnący, srebrzysty półkrzew z południa Europy, w Polsce najbardziej mrozoodporny gatunek lawendy do ogrodu.

  Kwiatostany Zbiór VI–VIII
• Tab. 18

  Kozłek lekarski

  Valeriana officinalis

  Kozłek lekarski, znany jako waleriana, to wysoka bylina wilgotnych łąk i zarośli. Surowcem jest korzeń o intensywnym zapachu.

  Korzeń i kłącze Zbiór IX–X
• Tab. 19

  Podbiał pospolity

  Tussilago farfara

  Podbiał pospolity to bylina, która kwitnie żółto wczesną wiosną, zanim pojawią się liście. Zawiera alkaloidy szkodliwe dla wątroby.

  Kwiaty i liście Zbiór III–VI
• Tab. 20

  Lebiodka pospolita

  Origanum vulgare

  Lebiodka pospolita to dziko rosnące w Polsce oregano: aromatyczna bylina suchych zboczy, muraw i skrajów lasów.

  Kwitnące ziele Zbiór VII–IX
• Tab. 21

  Fiołek wonny

  Viola odorata

  Fiołek wonny to niska, pachnąca bylina, która kwitnie jako jedna z pierwszych wiosną. Zbiera się kwiaty i liście w marcu i kwietniu.

  Kwiaty i liście Zbiór III–IV
• Tab. 22

  Brzoza brodawkowata

  Betula pendula

  Brzoza brodawkowata to najpospolitsze drzewo z białą korą w Polsce. Zbiera się pąki wczesną wiosną i młode liście w maju i czerwcu.

  Liście i pąki Zbiór III–VI
• Tab. 23

  Róża dzika

  Rosa canina

  Róża dzika, czyli dzika róża, to kolczasty krzew miedz i zarośli. Jesienią zbiera się jej czerwone owoce, bogate w witaminę C.

  Owoce Zbiór IX–X
• Tab. 24

  Głóg jednoszyjkowy

  Crataegus monogyna

  Głóg jednoszyjkowy to ciernisty krzew zarośli i żywopłotów. W maju zbiera się kwiatostany z liśćmi, a jesienią czerwone owoce.

  Kwiatostany z liśćmi i owoce Zbiór V, IX–X
• Tab. 25

  Bazylia pospolita

  Ocimum basilicum

  Bazylia pospolita to ciepłolubne zioło jednoroczne o słodkawym zapachu, uprawiane w ogrodach i donicach dla liści do kuchni i naparów.

  Liście i szczyty pędów Zbiór VI–IX
• Tab. 26

  Bylica piołun

  Artemisia absinthium

  Bylica piołun to srebrzysta, bardzo gorzka roślina przydroży i ugorów, której ziele z tujonem stosuje się krótko i tylko u dorosłych.

  Ziele (szczyty kwitnących pędów) Zbiór VII–VIII
• Tab. 27

  Rozmaryn lekarski

  Salvia rosmarinus

  Rozmaryn lekarski to zimozielony krzew śródziemnomorski o żywicznym zapachu, w Polsce uprawiany w donicach dla liści do kuchni i naparów.

  Liście (igiełki) i młode pędy Zbiór V–IX
• Tab. 28

  Ostropest plamisty

  Silybum marianum

  Ostropest plamisty to kolczasta roślina o liściach w białe żyłki i fioletowych koszyczkach. Surowcem są dojrzałe owoce, zbierane w sierpniu i wrześniu.

  Owoce (niełupki) Zbiór VIII–IX
• Tab. 29

  Pierwiosnek lekarski

  Primula veris

  Pierwiosnek lekarski to wiosenna bylina łąk i zarośli o złotożółtych, pachnących kwiatach. Zbiera się kwiaty z kielichami, a jesienią korzeń.

  Kwiaty z kielichami, korzeń Zbiór IV–V, IX–X
• Tab. 30

  Prawoślaz lekarski

  Althaea officinalis

  Prawoślaz lekarski to wysoka, aksamitnie owłosiona bylina o bladoróżowych kwiatach. Jesienią wykopuje się jego śluzowaty korzeń, zalewany zimną wodą.

  Korzeń Zbiór IX–XI
• Tab. 31

  Dziewanna drobnokwiatowa

  Verbascum thapsus

  Dziewanna drobnokwiatowa to dwuletnia roślina suchych nieużytków o wysokim kłosie żółtych kwiatów, zbieranych na herbatkę przy suchym kaszlu.

  Korony kwiatów z pręcikami Zbiór VII–IX
• Tab. 32

  Jeżówka purpurowa

  Echinacea purpurea

  Jeżówka purpurowa to północnoamerykańska bylina o różowych koszyczkach z kolczastym środkiem, uprawiana w ogrodach jako zioło i roślina miododajna.

  Ziele w czasie kwitnienia i korzeń Zbiór VII–X
• Tab. 33

  Wrzos zwyczajny

  Calluna vulgaris

  Wrzos zwyczajny to zimozielona krzewinka borów i wrzosowisk, kwitnąca liliowo późnym latem. Jego kwitnące ziele zbiera się na napary.

  Kwitnące szczyty pędów (ziele) Zbiór VIII–X
• Tab. 34

  Nawłoć pospolita

  Solidago virgaurea

  Nawłoć pospolita to rodzima bylina widnych lasów o żółtych koszyczkach, łatwa do pomylenia z inwazyjną nawłocią kanadyjską.

  Ziele (kwitnące szczyty pędów) Zbiór VII–IX
• Tab. 35

  Lubczyk ogrodowy

  Levisticum officinale

  Lubczyk ogrodowy to okazała bylina o zapachu przyprawy do zup. W kuchni używa się liści, a w zielarstwie korzenia kopanego jesienią.

  Korzeń (w kuchni liście) Zbiór IX–X
• Tab. 36

  Jasnota biała

  Lamium album

  Jasnota biała, czyli głucha pokrzywa, to pospolita bylina o liściach jak u pokrzywy, które nie parzą, i białych kwiatach zbieranych na napar.

  Korony kwiatów Zbiór V–IX
• Tab. 37

  Kozieradka pospolita

  Trigonella foenum-graecum

  Kozieradka pospolita to jednoroczna roślina bobowata o trójlistkowych liściach, uprawiana dla nasion o zapachu przypominającym przyprawę maggi.

  Nasiona Zbiór VIII–IX
• Tab. 38

  Żywokost lekarski

  Symphytum officinale

  Żywokost lekarski to szorstka bylina wilgotnych łąk i rowów. Maść z korzenia stosuje się wyłącznie na skórę przy stłuczeniach i skręceniach.

  Korzeń Zbiór III–IV, IX–X
• Tab. 39

  Lukrecja gładka

  Glycyrrhiza glabra

  Lukrecja gładka to bylina bobowata o słodkim korzeniu, tradycyjnie stosowanym przy kaszlu i niestrawności. Pita długo podnosi ciśnienie.

  Korzeń i rozłogi Zbiór X–XI
• Tab. 40

  Koper włoski

  Foeniculum vulgare

  Koper włoski, czyli fenkuł, to wysoka roślina selerowata o anyżowym zapachu. Herbatę z jego owoców pije się tradycyjnie przy wzdęciach.

  Owoce Zbiór IX–X
• Tab. 41

  Chmiel zwyczajny

  Humulus lupulus

  Chmiel zwyczajny to pnąca bylina nadrzecznych zarośli. Surowcem są szyszki, czyli żeńskie kwiatostany, parzone w naparach na sen.

  Szyszki (kwiatostany żeńskie) Zbiór VIII–IX
• Tab. 42

  Biedrzeniec anyż

  Pimpinella anisum

  Biedrzeniec anyż to jednoroczna roślina baldaszkowa. Surowcem są słodko pachnące owoce, czyli anyż, parzony przy wzdęciach i kaszlu.

  Owoce Zbiór VIII–IX
• Tab. 43

  Łopian większy

  Arctium lappa

  Łopian większy to okazała roślina dwuletnia z czepnymi koszyczkami. Surowcem jest korzeń, kopany jesienią w pierwszym roku wzrostu.

  Korzeń Zbiór III–IV, IX–X
• Tab. 44

  Wiązówka błotna

  Filipendula ulmaria

  Wiązówka błotna to wysoka bylina mokrych łąk o kremowych, miodowo pachnących kwiatach. Surowcem jest kwitnące ziele z naturalnymi salicylanami.

  Ziele (szczyty kwitnących pędów) Zbiór VI–VIII
• Tab. 45

  Wierzbownica drobnokwiatowa

  Epilobium parviflorum

  Wierzbownica drobnokwiatowa to owłosiona bylina wilgotnych rowów i brzegów wód. Herbatę z ziela pije się przy objawach łagodnego przerostu prostaty.

  Ziele Zbiór VI–VIII
• Tab. 46

  Arnika górska

  Arnica montana

  Arnika górska to rzadka, ściśle chroniona bylina o pomarańczowożółtych koszyczkach. Maści z arniki stosuje się wyłącznie na skórę przy stłuczeniach.

  Koszyczki kwiatowe Zbiór VI–VIII
• Tab. 47

  Kocimiętka właściwa

  Nepeta cataria

  Kocimiętka właściwa to szarozielona, mocno pachnąca bylina z białymi kwiatami. Słynie z tego, że jej zapach przyciąga koty, a z ziela parzy się herbatę.

  Kwitnące ziele Zbiór VII–VIII
• Tab. 48

  Podagrycznik pospolity

  Aegopodium podagraria

  Podagrycznik pospolity to uporczywy chwast cienistych ogrodów o białych baldachach. Młode liście są jadalne, ale łatwo pomylić go z trującymi selerowatymi.

  Młode liście Zbiór IV–VI
• Tab. 49

  Bluszczyk kurdybanek

  Glechoma hederacea

  Bluszczyk kurdybanek to płożąca bylina o nerkowatych liściach i fioletowych kwiatach. Trafiał do naparów, rosołu i piwa, ale nie ma monografii HMPC.

  Ziele Zbiór IV–VI
• Tab. 50

  Estragon

  Artemisia dracunculus

  Estragon to bylina z rodzaju bylic o wąskich liściach i anyżowym zapachu. Jest przyprawą, nie lekiem, i nie ma dla niego monografii HMPC.

  Liście i szczyty pędów Zbiór VI–IX
• Tab. 51

  Tasznik pospolity

  Capsella bursa-pastoris

  Tasznik pospolity to pospolity chwast o sercowatych łuszczynkach. Monografia HMPC opisuje jego ziele przy obfitych miesiączkach u dorosłych kobiet.

  Ziele Zbiór IV–VII
• Tab. 52

  Chaber bławatek

  Centaurea cyanus

  Chaber bławatek to niebieski chwast zbóż ozimych. Kwiaty barwią mieszanki herbat, a okłady na oczy to medycyna ludowa bez monografii HMPC.

  Kwiaty brzeżne koszyczków Zbiór VI–VIII
• Tab. 53

  Ruta zwyczajna

  Ruta graveolens

  Ruta zwyczajna to sinozielony półkrzew starych ogrodów. W słońcu jej sok parzy skórę, a w ciąży jest niebezpieczna, więc nie pije się jej naparów.

  Ziele Zbiór VI–VII
• Tab. 54

  Rdest ptasi

  Polygonum aviculare

  Rdest ptasi to płożąca roślina ścieżek i podwórek. Jego ziele opisuje unijna monografia przy przeziębieniu, bólu gardła i drogach moczowych.

  Ziele Zbiór VI–IX
• Tab. 55

  Arcydzięgiel litwor

  Angelica archangelica

  Arcydzięgiel litwor to okazały, aromatyczny baldaszkowiec o kulistych baldachach. W Polsce jest pod ochroną, a jego korzeń uczula skórę na słońce.

  Korzeń Zbiór III–IV, X–XI
• Tab. 56

  Babka zwyczajna

  Plantago major

  Babka zwyczajna to pospolita bylina ścieżek i trawników o szerokich liściach. Unijna monografia obejmuje tylko jej krewniaczkę, babkę lancetowatą.

  Liść Zbiór V–IX

Przesuń, aby zobaczyć więcej →